Các loại bảo hiểm xe hơi ở Mỹ: giải thích dễ hiểu

Từ điển bảo hiểm

40 thuật ngữ

Trách nhiệm dân sự (Liability)

Phần bảo hiểm trả cho thương tích và thiệt hại tài sản mà bạn gây ra cho người khác, kể cả chi phí luật sư bào chữa khi bạn bị kiện. Nó không trả cho chính bạn hay xe của bạn. Hầu hết tiểu bang bắt buộc phần này với mức tối thiểu cho mọi chiếc xe đang lưu hành.

Trách nhiệm thương tích (Bodily injury liability (BI))

Phần của trách nhiệm dân sự trả viện phí, lương bị mất và đau đớn của người khác khi bạn gây tai nạn. Nó có hai giới hạn: mỗi người và mỗi vụ. Ví dụ, trong dãy 30/60/15, hai số đầu là $30,000 mỗi người và $60,000 mỗi vụ.

Trách nhiệm thiệt hại tài sản (Property damage liability (PD))

Phần của trách nhiệm dân sự trả tiền sửa hoặc thay xe, hàng rào, nhà cửa hay tài sản khác của người khác khi bạn gây tai nạn. Đây là số thứ ba trong dãy giới hạn như 30/60/15. Nó không trả tiền sửa xe của chính bạn.

Bảo hiểm thương tật cá nhân (Personal injury protection (PIP))

Phần bảo hiểm trả chi phí y tế của bạn và người trong xe sau tai nạn, dù ai có lỗi. Ở một số tiểu bang, PIP còn trả lương bị mất và chi phí thuê người giúp việc nhà. PIP bắt buộc ở các tiểu bang không lỗi như Florida và New York.

Chi phí y tế (Medical payments (MedPay))

Phần bảo hiểm tùy chọn trả viện phí cho bạn và hành khách sau tai nạn, dù ai có lỗi. MedPay giống PIP nhưng thường chỉ trả chi phí y tế, không trả lương bị mất, và giới hạn thường nhỏ. Nó có thể giúp trả phần bảo hiểm sức khỏe không trả.

Bảo hiểm tài xế không có hoặc thiếu bảo hiểm (Uninsured/underinsured motorist (UM/UIM))

Phần bảo hiểm trả cho thương tích của bạn, và ở một số tiểu bang cho xe của bạn, khi tài xế có lỗi không có bảo hiểm, bảo hiểm quá ít, hoặc gây tai nạn rồi bỏ chạy. Một số tiểu bang bắt buộc phần này, nơi khác cho phép từ chối bằng văn bản.

Bảo hiểm va chạm (Collision)

Phần bảo hiểm trả tiền sửa hoặc thay xe của bạn khi xe đụng xe khác hay vật khác, hoặc bị lật, dù ai có lỗi. Phần này có khoản khấu trừ. Luật không bắt buộc, nhưng ngân hàng thường đòi khi xe còn trả góp hoặc đang thuê.

Bảo hiểm toàn diện (Comprehensive)

Phần bảo hiểm trả cho xe của bạn khi bị hư hại không phải do va chạm, như bị trộm, cháy, ngập nước, mưa đá, cây đổ hay đụng thú vật. Phần này có khoản khấu trừ riêng. Cùng với va chạm, nó thường được gọi chung là “full coverage”.

Khoản khấu trừ (Deductible)

Số tiền bạn tự trả trước khi bảo hiểm trả phần còn lại của một yêu cầu bồi thường. Nếu thiệt hại là $3,000 và khoản khấu trừ là $1,000, bảo hiểm trả $2,000. Khoản khấu trừ càng cao thì phí thường càng thấp, nhưng bạn gánh nhiều hơn khi có chuyện.

Phí bảo hiểm (Premium)

Số tiền bạn trả cho công ty để có bảo hiểm, thường tính cho 6 hoặc 12 tháng và có thể trả một lần hoặc trả góp. Phí phụ thuộc vào rủi ro của bạn, giới hạn và khoản khấu trừ bạn chọn, và các giảm giá. Trả góp có thể tốn thêm phí.

Trang tóm tắt hợp đồng (Declarations page)

Trang đầu của hợp đồng ghi tên người được bảo hiểm, xe hoặc nhà được che, các phần bảo hiểm, giới hạn, khoản khấu trừ, phí và thời hạn hợp đồng. Đây là trang nên xem đầu tiên khi so sánh báo giá hay kiểm tra mình đang có gì.

Điều khoản bổ sung (Endorsement / rider)

Phần thêm vào hợp đồng để thêm, bớt hoặc thay đổi những gì được che. Ví dụ, thêm bảo hiểm riêng cho nữ trang vào hợp đồng nhà, hoặc thêm quyền lợi bệnh nặng vào hợp đồng nhân thọ. Điều khoản bổ sung thường làm phí thay đổi.

Điều loại trừ (Exclusion)

Những rủi ro, tài sản hay tình huống mà hợp đồng ghi rõ là không chi trả. Ví dụ, bảo hiểm nhà thông thường loại trừ lũ lụt và động đất, còn bảo hiểm xe cá nhân thường loại trừ việc dùng xe để chở khách hay giao hàng lấy tiền. Hãy đọc kỹ phần này.

Giá trị thực tế (Actual cash value (ACV))

Cách chi trả lấy chi phí thay mới trừ đi khấu hao do tuổi và hao mòn. Một TV mua bốn năm trước sẽ được trả ít hơn nhiều so với giá TV mới. Khi xe hư hoàn toàn, bảo hiểm xe thường trả giá trị thực tế của xe trừ khoản khấu trừ.

Chi phí thay mới (Replacement cost value (RCV))

Cách chi trả đủ tiền để sửa hoặc mua món tương tự hôm nay, không trừ khấu hao. Hợp đồng theo chi phí thay mới thường đắt hơn hợp đồng theo giá trị thực tế. Nhiều công ty trả giá trị thực tế trước, rồi trả phần còn lại sau khi bạn đã sửa hoặc mua lại.

Hợp đồng HO-3 (HO-3 (special form))

Loại hợp đồng bảo hiểm chủ nhà phổ biến nhất. Căn nhà được che cho mọi rủi ro trừ những rủi ro bị loại trừ, còn đồ đạc thường chỉ được che cho các rủi ro được liệt kê. Hợp đồng gồm cả trách nhiệm dân sự và chi phí ăn ở tạm.

Hợp đồng HO-4 (HO-4 (renters))

Hợp đồng bảo hiểm người thuê nhà. Nó che đồ đạc của bạn, trách nhiệm dân sự khi người khác bị thương trong nhà bạn, và chi phí ăn ở tạm khi chỗ thuê không ở được sau hỏa hoạn hay sự cố được che. Nó không che tòa nhà; đó là bảo hiểm của chủ nhà.

Hợp đồng HO-5 (HO-5 (comprehensive form))

Loại hợp đồng chủ nhà rộng hơn HO-3. Cả căn nhà và đồ đạc đều được che cho mọi rủi ro trừ những rủi ro bị loại trừ, và thường trả đồ đạc theo chi phí thay mới. Phí thường cao hơn, và không phải nhà nào hay công ty nào cũng bán loại này.

Hợp đồng HO-6 (HO-6 (condo))

Hợp đồng cho chủ căn hộ condo. Nó che phần bên trong căn hộ mà bạn sở hữu, như tường trong, sàn và tủ bếp, cùng với đồ đạc và trách nhiệm dân sự. Phần bên ngoài và khu chung thường do bảo hiểm của hội chủ nhà (HOA) che.

Các phần A đến F của bảo hiểm nhà (Coverage A–F)

Cách chia hợp đồng chủ nhà thành sáu phần: A là căn nhà chính, B là công trình phụ như garage riêng hay hàng rào, C là đồ đạc, D là chi phí ăn ở tạm, E là trách nhiệm dân sự và F là chi phí y tế cho khách bị thương. Mỗi phần có giới hạn riêng.

Chi phí ăn ở tạm (Loss of use / additional living expenses)

Phần bảo hiểm nhà hoặc thuê nhà trả thêm chi phí khách sạn, tiền thuê tạm và tiền ăn vượt mức bình thường khi nhà bạn không ở được sau một rủi ro được che, như hỏa hoạn. Phần này có giới hạn và thường có thời hạn.

Rủi ro được liệt kê (Named perils)

Kiểu hợp đồng chỉ che những rủi ro được ghi tên, như hỏa hoạn, trộm cắp, gió bão hay nước từ ống bể. Nếu một rủi ro không có trong danh sách, hợp đồng không trả. Bạn cần đọc danh sách để biết mình được che những gì.

Mọi rủi ro trừ loại trừ (Open perils)

Kiểu hợp đồng che mọi rủi ro, trừ những rủi ro bị ghi là loại trừ, như lũ lụt, động đất hay hao mòn. Kiểu này rộng hơn rủi ro được liệt kê. Khi có tranh chấp, công ty thường phải chứng minh thiệt hại thuộc một điều loại trừ.

Giấy chứng nhận SR-22 (SR-22)

Giấy do công ty bảo hiểm nộp cho tiểu bang để chứng minh bạn có bảo hiểm xe ít nhất bằng mức tối thiểu. Tiểu bang thường đòi SR-22 sau các vi phạm như lái xe không có bảo hiểm hay say rượu. Thời hạn phải giữ do tiểu bang, tòa án hoặc DMV quyết định.

Giấy chứng nhận FR-44 (FR-44)

Giấy chứng nhận giống SR-22 nhưng dùng ở Florida và Virginia, thường sau vi phạm lái xe say rượu. FR-44 đòi giới hạn trách nhiệm cao hơn mức tối thiểu thông thường của tiểu bang. Nếu hợp đồng bị hủy trong thời hạn, công ty phải báo cho tiểu bang.

Luật không lỗi (No-fault)

Hệ thống ở một số tiểu bang trong đó PIP của mỗi người trả trước chi phí y tế của chính họ sau tai nạn, dù ai có lỗi. Quyền kiện người gây tai nạn bị giới hạn, trừ khi thương tích vượt ngưỡng theo luật. Florida, New York và Michigan là ví dụ.

Ngưỡng được kiện (Tort threshold)

Mức thương tích tối thiểu, tính theo chi phí y tế hoặc mức độ nặng, mà ở tiểu bang không lỗi bạn phải vượt qua mới được kiện người gây tai nạn để đòi bồi thường đau đớn. Mỗi tiểu bang không lỗi định nghĩa ngưỡng này khác nhau.

Bảo hiểm GAP (Gap insurance)

Phần bảo hiểm trả khoản chênh giữa số tiền còn nợ trên xe và giá trị thực tế của xe khi xe hư hoàn toàn hoặc bị trộm. Nó hữu ích khi xe mới mất giá nhanh hơn tốc độ trả nợ, nhất là khi trả trước ít hoặc vay dài hạn.

Bảo hiểm umbrella (Umbrella insurance)

Bảo hiểm trách nhiệm bổ sung trả phần vượt giới hạn trách nhiệm của bảo hiểm xe, nhà hoặc thuê nhà, thường bán theo bội số $1 triệu. Nó cũng có thể che một số trường hợp hợp đồng thông thường không che. Công ty thường đòi bạn có mức trách nhiệm nền nhất định.

Chương trình FAIR (FAIR plan)

Chương trình bảo hiểm nhà do tiểu bang lập cho người không mua được bảo hiểm trên thị trường thông thường, thường vì rủi ro cháy rừng hay vị trí. Hợp đồng FAIR thường che ít hơn, ví dụ ở California chủ yếu che hỏa hoạn, nên nhiều người mua thêm hợp đồng bổ sung.

Chương trình Bảo hiểm Lũ lụt Quốc gia (National Flood Insurance Program (NFIP))

Chương trình liên bang do FEMA quản lý, bán bảo hiểm lũ lụt cho nhà và đồ đạc qua đại lý và công ty bảo hiểm. Bảo hiểm thường có hiệu lực 30 ngày sau ngày mua, có vài ngoại lệ. Bảo hiểm nhà thông thường không trả thiệt hại do lũ lụt.

Bảo hiểm nhân thọ có kỳ hạn (Term life insurance)

Bảo hiểm nhân thọ che trong một số năm cố định, như 10, 20 hay 30 năm. Nếu người được bảo hiểm mất trong thời gian đó, người thụ hưởng nhận tiền. Hết kỳ hạn thì bảo hiểm ngừng. Phí thường thấp hơn nhiều so với bảo hiểm trọn đời cho cùng số tiền.

Bảo hiểm nhân thọ trọn đời (Whole life insurance)

Bảo hiểm nhân thọ che suốt đời nếu bạn trả phí đều đặn, với phí cố định và giá trị tiền mặt tăng theo thời gian. Phí cao hơn nhiều so với bảo hiểm có kỳ hạn cho cùng số tiền. Hủy trong những năm đầu có thể mất phí hủy.

Giá trị tiền mặt (Cash value)

Phần tiền tích lũy trong bảo hiểm nhân thọ vĩnh viễn như whole life. Bạn có thể vay trên giá trị này, rút một phần, hoặc nhận nó khi hủy hợp đồng sau khi trừ phí hủy. Vay hay rút mà không trả lại có thể làm giảm số tiền gia đình nhận.

Người thụ hưởng (Beneficiary)

Người hoặc tổ chức được nhận tiền bảo hiểm nhân thọ khi người được bảo hiểm qua đời. Bạn có thể ghi người thụ hưởng chính và người thụ hưởng dự phòng. Hãy xem lại sau khi cưới, ly hôn hay có con, vì tên ghi trên hợp đồng thường quyết định ai nhận tiền.

Thời gian xem xét miễn phí (Free-look period)

Khoảng thời gian sau khi nhận hợp đồng, thường từ 10 đến 30 ngày tùy tiểu bang và loại hợp đồng, trong đó bạn có thể hủy và được hoàn phí. Nó phổ biến với bảo hiểm nhân thọ và niên kim. Người cao niên thường có thời gian dài hơn.

Thẩm định rủi ro (Underwriting)

Quá trình công ty bảo hiểm xem xét thông tin của bạn, như lịch sử lái xe, tình trạng nhà hay sức khỏe, để quyết định có nhận bảo hiểm không và tính phí bao nhiêu. Với bảo hiểm nhân thọ, có thể gồm câu hỏi sức khỏe, khám bệnh và hồ sơ y tế.

Điểm bảo hiểm dựa trên tín dụng (Credit-based insurance score)

Điểm số tính từ một phần hồ sơ tín dụng mà nhiều công ty dùng để định phí bảo hiểm xe và nhà ở những tiểu bang cho phép. Nó khác điểm tín dụng dùng khi vay tiền. Một số tiểu bang cấm hoặc hạn chế việc dùng điểm này, ví dụ California với bảo hiểm xe.

Giảm giá không bồi thường (Claims-free discount)

Khoản giảm phí mà một số công ty cho khi bạn không có yêu cầu bồi thường trong một số năm nhất định. Vì vậy, với thiệt hại nhỏ chỉ hơn khoản khấu trừ một chút, nhiều người chọn tự trả để giữ giảm giá này. Mức giảm và điều kiện khác nhau theo công ty.

Giấy bảo hiểm tạm (Binder)

Giấy xác nhận tạm thời rằng bạn đã có bảo hiểm trong lúc chờ hợp đồng chính thức được cấp. Ngân hàng thường đòi giấy này khi bạn mua nhà hay mua xe trả góp. Binder có thời hạn ngắn và ghi các phần bảo hiểm, giới hạn chính.

Không tìm thấy. Thử từ ngắn hơn.